Ik bén gewoon van nature een twijfelaar. Een alleseter. Iemand met een verborgen, want bedolven onder alle opties wat ‘het’ kan zijn, mening. Als dan uiteindelijk het leven kiest voor ‘dit niet’ dan stort ik me vol vreugde op ‘dit dan weer wel’, omdat ik even bevrijd ben van twijfel of ik wel het beste gekozen heb. Het twijfelen komt voort uit onbevangen liefde voor de wereld. Hoogstens vind ik iets ‘niet leuk meer’, maar wat de ander doet moet hij of zij zelf weten en andersom verwacht ik dat ook. Dat laatste is een tikkeltje naïef gebleken en ben ik nu aan het bij stellen. Bijvoorbeeld, de ander denkt: ‘Oh, ben jij een twijfelaar, dan ben jij ón-zé-ker! Nou, ík ben wel zelfverzekerd en dan bepaal ik het wel even voor je, doen we mooi waar ik zin in heb. Ik kan wel kiezen.’ Mijn oude ik reageerde uiteindelijk soms met: ‘Nu vind ik dit niet leuk meer’. Mijn nieuwe ik kraait het uit: ‘Oh, ben jij er zó eentje, hier hebben we een spiegelaar, iemand die een gemakkelijke prooi zoekt om zijn eigen grote onzekerheden op te projecteren.’

Zo kwam ik het woordje ‘laatdunkend’ tegen. Ik ben niet de enige, die in spiegelaars getuind is, blijkt uit online taaladvies. Zo kón het bij mij keihard naar binnen komen dat iemand ‘laag over me dunkt’. Net als de rest van mijn generatie nam ik aan dat de stam ‘laat’ geëvolueerd is naar ‘laag’ en ‘dunken, naar ‘denken’. Maar het is niet correct, zegt het taaladvies, het is afgeleid van het Middelnederlands ‘zich laten dunken, wat betekent een hoge dunk van zichzelf hebben’. Daar is mijn nieuwe ik zelf al achter gekomen (zélf doen!!!), zodat ik me nu bewust ben geworden dat iemand die een hoge dunk van zichzelf heeft ‘een lagere dunk’ heeft over iedereen om zich heen. Toch heeft het woord ‘laagdunkend’ wel zijn intrede gedaan in de moderne tijd. Er zijn nu ook mensen ontstaan, die laag over zichzelf dunken en daardoor iedereen anders als hoger inschatten. Een goede match zou ik zeggen. Laat Middelnederlandse ‘laatdunkers’ en moderne ‘laagdunkers’ elkaar maar lekker opzoeken en laat mij erbuiten. Ik ben bedachtzaam over wat ik kies. Een nieuwetijds-mens. Altijd moet ik even afwegen of het niet allemaal kan, het liefst nu en tegelijk. Mijn nieuwe ik laat deze gedachte gauw los. Óók ík móet kiezen. En dan niet achteraf zeuren, dat ik het vanochtend even helemaal stil en op mezelf beneden had kunnen hebben.

Dat ik een geboren twijfelaar ben is ook de reden dat ik gek ben op ‘toeval’ en ‘figuurlijk’ (ja, mijn graag en veelvuldig toegepaste ‘aanhalingstekens’). Met symbolen en beelden pak je gewoon gauw even álles mee wat je wilt uitdrukken. Moet je kiezen, dan zeg je A leidt tot B. Denk je symbolisch dan zie je het hele alfabet van A tot en met Z als in een netwerk met elkaar verbonden en zeg je ‘het hangt er van af…’ welke interpretatie je kiest. Zo zijn er mensen die lastige vliegen per definitie doodslaan of juist niet doodslaan; en mensen, zoals ik, die hardop uitspreken: ‘alle insecten die ongevraagd mijn huis betreden zijn hun leven niet zeker.’ Gewoon een beetje magie toepassen, want dat is symbolisch denken. Het is wonderbaarlijk hoe goed insecten het begrijpen. Zelfs mijn balkon is insectenvrij waar ik me ook beweeg of bevind. Het verbaast me ook wel eens hoe eenvoudig de interactie van wens naar werkelijkheid kan zijn.

Op het moment dat ik deze blog schrijf zie ik buiten mijn raam een kleine kruisspin zich nestelen in een perfect web. We hebben geen moeite met elkaar. Het valt buiten mijn jurisdictie gebied. Om bij de spin te komen moet ik in de dakgoot klimmen. Daar schommelt hij nu relaxt in windkracht 3, als tastbaar symbool voor symbolische webdenken, en heeft ááálle tijd om rustig uit te groeien tot een volwassen kruisspin, mits… hij niet voortijdig gegrepen wordt door het letterlijke principe ‘eten en gegeten worden’ wat weer buiten mijn domein van ‘leven en laten leven’ van kracht is.

Ik ben ‘klaar’ met het leggen van mijn ei en het planten van mijn zaad. De stilte is beneden ook klaar. Ik twijfel nu niet. Ik kies voor koffie! De zelfvernieuwing gaat in zijn wieg beginnen aan zijn schoonheidsslaapje.

Aangetrokken door haar vernieuwende ideeën heb ik hierna haar eerdere boek  gelezen: Jezus & Maria Magdalena. Een mythe van liefde en vrijheid (2006). Het is geen probleem om deze boeken apart van elkaar te lezen. In januari 2011 verwacht Lisette haar nieuwste werk uit te brengen.

Na het éénmaal doorlezen van De alchemie van de liefde, waarin de principes (richtlijnen voor menselijk gedrag die zijn waarde op langere termijn hebben bewezen) van alchemie uit de doeken gedaan worden, ben je al aardig op weg om de wereld om je heen op waarde te kunnen schatten. Je bent dan nog niet klaar met de ongetwijfeld lange weg, die je moet afleggen om een sprankje van het innerlijk ‘heilig huwelijk’ te ervaren, want volgens mijn begrip van het gedachtegoed van Jung hoor je eerst je zwakke ‘ik’ te versterken waarna het schaduwwerk volgt wil je sowieso zover zijn om deze steen der wijzen te ontvangen.

De enige mythosofe in Nederland, Lisette Thooft, beschrijft het oermateriaal wat ons rijkelijk door de natuur ter beschikking gesteld is, de prima materia: ‘letterlijk het eerste materiaal, het door God gegeven of door de natuur geleverde basismateriaal, dat ons ter beschikking staat (p. 23)’. Dit Goddelijk materiaal, in en buiten ons in overvloed beschikbaar, is precies goed genoeg én juist datgene wat je nodig hebt om er ultima materia van te maken (‘de hoogste volmaaktheid die op aarde bereikbaar is, is de vrijheid om ook het onvolmaakte te accepteren en lief te hebben, p. 7′). Ondanks dat het ons evolutionair gezien nog niet zo gegund is om deze steen der wijzen op eenvoudige wijze te vinden, is het wel mógelijk.

Net als dat ik heel blij ben met een kaart wanneer ik zelf op reis ga, ben ik ook heel blij met het voorwerk dat Lisette verricht heeft, wat bij mij hetzelfde werkt als een antwoordenboek geleverd bij een boek vol moeilijke wiskundige opgaven. Als je weet wat er te verwachten valt (kaart lezen), wat de uitkomst en de weg er naar toe is (antwoordenboek) dan kan je in ieder geval recht op je doel af mocht je de hemel al op aarde willen vinden (of een andere reden hebben). Haar boek is een naslagwerk geworden, waarin twaalf hoofdstukken de weg tot de (her-)verlichte mens beschrijft. Het beoefenen van de principes leidt uiteindelijk tot een leven in evenwicht met de kosmische wetten.

Het voorgaande deel over Jezus&Maria Magdalena geeft een goede illustratie over het tot een volledig leven komen (of hoe het innerlijk of uiterlijk ‘heilig huwelijk’ aan te gaan, de steen der wijzen- de ultima materia- te vinden, het grootste geluk op aarde of hoe je het ook wilt noemen). De verhalen over en verbonden aan de levens van deze mythologische (?), historische (?) figuren uit de bijbel maken bijzonder helder hoe geestelijke overdracht en transformatie werkt en bijdraagt tot bewustzijnsontwikkeling van de afgesplitste en tevens verbonden mens. Lisette noemt haar ideeën geen theorie of model maar een mythe. Een mythe van liefde en vrijheid. Geen mythe als een sprookje en droom maar lekker voort, een oorspronkelijke mythe in de authentieke vorm van krachtige beelden over ons ontwikkelingspad van oerknal tot voorzien eindpunt.

Als wij onze dualiteit weten te overwinnen met behulp van onze unieke scheppende verbeeldingskracht, dan maken we een non-duale werkelijkheid waar, waarin we maximale liefde en bewegingsvrijheid ervaren. Vanuit de symbiose in de baarmoeder maken alle mensen eerst de pijnlijke illusie van afscheiding van het geheel mee. Het is belangrijk om eerst de grenzen van je eigen ik te leren kennen. Na deze zelfkennis ben je in staat om deze staat van onvoorwaardelijke liefde en vrijheid te ervaren. Weer op te gaan in de symbiose zonder ontkenning van je eigen individualiteit.

Ik ben er van overtuigd dat Lisette op het juiste spoor zit en dat het een goed idee is om mythologisch materiaal te bestuderen, omdat dit het onbewuste materiaal is waar we ons in ons eigen tempo bewust van kunnen worden en maken.

Haar schrijfstijl is vlot, duidelijk, eigentijds, concreet en vaak gevat in veel humor en relativeringsvermogen. Haar boeken lezen is volop genieten!

Zie ook haar website:

http://www.lisettethooft.nl/

En die van Annine van de Meer (apart van Lisette voorvechtster als theologe om het vrouwelijke en mannelijke in deze tijd tegen/met elkaar uit te balanceren):

http://www.annine-pansophia.nl/

http://www.anninevandermeer.nl/html/annine.htm

http://www.anninevandermeer.nl/

Ik ben geïnteresseerd in het werk van Jung en kwam er na een jaar van puzzelen achter dat je bij hem geen definitie tegenkomt. Er bestaat geen woordenlijst voor de nieuwe begrippen die hij introduceert. Zijn begrippen zijn namelijk per definitie niet te definiëren. Zijn jargon is geheimtaal en alleen die ingewijd zijn in zijn werk kunnen enigszins de sleutel ontwarren, maar dan nog niet zo helder als hij het vast voor zich gezien heeft. Het voordeel van zijn empirisch werk naar de universele geest is dat het onafhankelijk is van de dynamiek van het moment. Met andere woorden trotseert zijn analytische psychologische theorie al bijna honderd jaar de tand des tijds.

Rupert Sheldrake daarentegen kwam al eerder mijn bewustzijn binnen met zijn populair wetenschappelijk boek Het zevende zintuig (2006). In Jip-en-Janneke-taal geeft hij weer waar Jung met veel transpiratie woorden voor vond. Jung was eerder een pionier op dit grensgebied tussen bewustzijn en onbewustzijn. In 1902 (27 jaar!) promoveerde hij op een proefschrift over de psychologie en pathologie van zogenaamde occulte verschijnselen. Hij haakte in bij het psychoanalytisch werk van de twintig jaar oudere Freud, maar na vier jaar haakte hij gauw weer af, omdat hij seksualiteit als een deel zag van de psychische totaliteit van de mens, en Freud van zijn methode een dogma wilde maken. Dogma’s bestaan niet voor een volledig mens. Dogma’s zijn harde feiten, die op kunstmatige wijze, tegen elk beter (ervarings)weten in hard moeten blijven. Alles wat niet waar is, is veranderlijk. En als de werkelijkheid een feit tegenspreekt dan is het gewoonweg niet waar. Of je er nu wel of geen dogma van maakt.

Jung zijn vader was dominee van de gereformeerde Kerk en Jung had moeite met diens rationele houding tegenover de menselijke ervaring dat ‘er meer is tussen hemel en aarde’ (dan de geestelijken met hun dogma’s en de wetenschappers met hun empirische feiten ook beweren). In feite heeft het levenswerk van Jung zich toegespitst op het onderzoek van wat ooit ‘geweten’ is en waar wij kennelijk allemaal op een bepaalde manier in contact mee staan. Pas geboren zijn we ons onbewust van ons collectief geweten en dankzij de ervaring van elk moment in het hier en nu kunnen we ons weer bewustworden van wat ooit geweten is. Dat dit geweten niet altijd juist geïnterpreteerd wordt is voor te stellen, omdat wij op dit moment van de evolutie nog niet in staat zijn om onze psychische totaliteit te dragen. De sterkste schouders (grote persoonlijkheden) kunnen veel bewustzijn aan, maar steeds weer ligt het gevaar van hoogmoed op de loer. Is het niet je eigenwaan (denk aan figuren als Hitler) dan wel de waan van je fans of andere ego’s (zo kreeg Socrates de gifbeker te drinken).

Sheldrake benadrukt juist de bewuste kant van het veld. Als bioloog neemt hij het leven als uitgangspunt. Vanuit de mens gezien is er een wetend veld, waar een ieder zich bewust van kan worden. Hij ziet het als een universeel energetisch informatiecentrum, waaraan het leven zijn bijdrage levert of zijn kennis uit put. Hij benadrukt deze biologische functie als het zevende zintuig, omdat het niet gelijk is aan het hebben van een zesde zintuig die we met alle dieren gemeen hebben en betrekking heeft op intuïtie kan ik me herinneren (gelezen te hebben). Ik vind het een heel mooi idee, dat we ons collectief geheugen niet zelf hoeven te dragen maar vrij toegang kunnen hebben. Het internet lijkt er al goed op alleen is dat nog te onhandig in het gebruik en zijn er nog te veel pluriforme stoorzenders op deze golflengte. In de toekomst moet het mogelijk zijn meer zuiver te kunnen communiceren zonder elektriciteit, computer en internetaansluiting nodig te hebben. Voordat we zover zijn dat we dat kunnen moeten we oefenen. Hier in Nederland is er zo’n soortgelijke spirituele revolutie op gang gekomen. Alleen zie ik nog te veel kaf onder het koren van de volgers.

Deze blog is mijn bijdrage aan het menselijk morfisch veld. Het is typisch een product van waarmaken in de letterlijke maar ook figuurlijke zin des woords. Wees Jung er op dat veel nog vergeten is wat ooit geweten is. Sheldrake houdt zich staande met zijn wetenschap van dat er nog veel te weten is wat er vergeten is en de ervaring aangeeft of dit informatiecentrum steeds meer helder bij je binnenkomt of juist nog vol ruis zit. Het is een zaak van perspectief. Ik bewandel de gulden middenweg voor de veiligheid en stel dat de stand van zaken in de 21e eeuw een verhoudingskwestie is, geweten:weten. Verheldert je idee je doen en laten dan zit je op het juiste spoor en kan je hand in hand verder met het morfisch veld van Sheldrake. Heb je last van stoorzenders en ervaart je welzijn ruis is het zicht troebel, dan draag jij de analytisch psychologische wereld van Jung op je schouders en ben je aan het krachttrainen voor het spiritueel leiderschap.

Gedachten over gevoelens kunnen heel heftig zijn. De poging om ze te besturen kan nogal rigoureus en drastisch zijn. Als je eenmaal in de tredmolen zit als volwassene om te overleven (werken, samenwonen, financiën) kunnen deze gevoelens je rustige leven danig verstoren. Die onrust wordt niet altijd goed geïnterpreteerd in het begin van je adolescentie en wordt benoemd als stress. De overdruk van stress in je leven zorgt voor de dagelijkse drug om te presteren en te voldoen aan de eisen die de samenleving aan de mens stelt. De start van een ratrace die je altijd vroeg of laat verliest. Beter vroeg denk ik dan, want dan kan je nog bijtijds profiteren van de kracht van je gevoel.

Het is allemaal zo logisch als je eens naar je emoties kijkt. Als iemand zijn baan verliest, natuurlijk ervaar je dan een verlies. Wat we niet logisch vinden is dat we er zo lang mee blijven zitten: ‘Zit je er nu nog mee? Het is maar een baan! In Nederland is er een sociaal vangnet. Het is niet het einde van de wereld. Kom op. Iedereen kan werken. Even uithuilen en dan weer opnieuw beginnen!‘ Zo denkt een buitenstaander erover die niet weet hoe het voelt en nog vol zit met prestatiedrang gevoed door het verstand en daarbij behorende adrenaline en cortison die je eigen ontwikkeling tot grote hoogten weet op te stuwen… tot aan een vrije val zoals Icarus ons voorgegaan is lang geleden toen de mythe nog leefde. Tot het ‘op’ is bij de on-ervaren zelf. Wijsheid komt zeker met de jaren.

Ook ik wist niet anders dat intelligentie gebruiken een goede methode is om te ontsnappen aan de lessen van het gevoel. Logica zorgt ervoor dat je op een onderkoelde manier op noodsituaties kan reageren. Het wekt veel meer bewondering op dan het gebruik van drugs om je gevoelens te onderdrukken. De intelligente persoon vinden we een koelbloedige held, een verslaafd persoon vinden we maar lastig. Wat vergeten wordt is dat logica als product van intelligentie als middel om aan de werkelijkheid te ontsnappen net zo verslavend werkt als gebruikmaken van een uitwendig middel. Ik ben geen biochemicus, maar ik meen dat het verslaafd zijn aan endorfines een zwaar onderschat maatschappelijk probleem is. Endorfines staat voor de roes die je ervaart na het stevig sporten of anderszins intensieve bezigheid. Het is de beloning die je na inspanning van het lichaam ontvangt wanneer jij je overgeeft aan ontspanning. Kom maar op met die beloning! Niets mis mee zolang je in je eigen ritme van inspanning en ontspanning blijft. De meesten van ons zijn helaas allang elke maat kwijtgeraakt op weg naar het groter worden en voeren de druk om te presteren steeds meer op om toch maar vooral de dagelijkse shot binnen bereik te houden. Het is een vicieuze cirkel waarin we terecht zijn gekomen, normaal zijn gaan vinden en via relaties weer aan elkaar overdragen.

Emotie zie ik als de enkelvoudige stemming van het moment. Bijvoorbeeld kan jij je blij voelen. Gevoel is complex. Tegelijkertijd kan je zoal een mix ervaren van blij, boos én bang zijn. Aan de ene kant kan je heel erg blij zijn op het moment van ontslag. Eindelijk verlost van een baan waar jij je al lang niet meer prettig bij voelde. Ook boos op het onrecht wat je is aangedaan. Waarom hebben ze niet jouw unieke kwaliteiten gezien, waarom ben je zo afgedankt alsof je waardeloos bent? Bang zijn is ook niet vreemd, want het is onzeker of je weer een nieuwe baan zult vinden en of die nieuwe stap wel een verbetering van je leven zal zijn. Misschien verlies je zelfs je huis, omdat je de huur of hypotheek niet meer kunt betalen. Gevoel van afhankelijkheid komt boven. Wat is er nu nog van je identiteit over zonder werk? Er is een gedeelte wie je dacht te zijn, verkoper, onderwijzeres, bankier. Het is in één klap weggevaagd. Je moet het gat zien op te vullen met verhalen die ervoor zorgen dat je weer zelfwaardering voelt. Kortom. Het gevoel van afhankelijkheid wat boven komt drijven, wanneer je niet meer in pas loopt met de werkelijkheid, brengt je weer terug naar de jaren, waarin je daadwerkelijk afhankelijk was van volwassenen. Zo brengt een crisis meer boven water aan gevoel dan je lief is. Gevoel is universeel. Aangeboren. Hoe gecultiveerd je ook bent, als je bang bent, dan komen er tegelijkertijd alle oude onverwerkte angsten naar boven. Een psychiater smaalde: ‘Je bent nooit te oud om een slechte jeugd te hebben.’ Geen wonder dat ik in deze blog het belang benadruk om wat te dóen met je emoties. Zo niet, dan ben je extra kwetsbaar voor crises. Accident prone.

Juist intelligente mensen zijn heel gevoelig omdat ze zich geen raad weten hoe ze nu met al die heftige gevoelens moeten omgaan. Gewend als ze zijn aan de illusie van zelfredzaamheid. Totdat het lichaam ingrijpt met een burnout, hartstilstand, mentale verwardheid of wat we welvaartsziekten zijn gaan noemen. Ik zie het lichaam als een sneeuwhuis. Zo’n plastic bolletje wat je als souvenir in sneeuwgebieden kunt kopen. Zolang je nog de zelfcontrole hebt ligt de sneeuw rustig op de bodem totdat je de grip op het leven verliest. ‘Iets’ in je neemt het over en je moet lijdzaam toezien wat je allemaal willoos overkomt. Je wordt verblind door een sneeuwstorm aan oncontroleerbare gevoelens. Mensen beschrijven het als dat alle stoppen doorslaan. Je slaat op tilt. Je lichaam neemt het commando over van je verstand. Ja, als je niet wilt luisteren dan moet je voelen, hoor jij je ouders woorden nog in je hoofd nagalmen… Dan móet je voelen.

Emoties. Wat doe je ermee? Voorkomen is beter dan genezen is mijn motto.  Oefen in de vrije ruimte in je vrije tijd met het doorvoelen van je emoties en gevoel. Leer je grenzen en je eigen maat kennen. Neem regelmatig even de tijd om stil te staan welk gevoel door je lichaam raast of rustig als onderstroom voortkabbelt. Het is niet handig om blind je gevoelens te uiten op het moment dat ze opkomen. Het is wijs om te voelen wat je voelt en als het niet meteen kan, ergens op dezelfde dag dit gevoel de tijd en aandacht geven die het verdient door jezelf te onderzoeken. In een omgeving waarin jij je veilig voelt. Tot jezelf komen noem ik dat. Vriendelijk zijn tegen jezelf. Even je eigen beste vriend of vriendin zijn. Het gevoel benoemen, het er even helemaal laten zijn zoals het is, doorvoelen, proberen de boodschap te achterhalen, en of dat nu wel of niet lukt, het gewoon maar weer loslaten. Net alsof je een bestand verwijdert op je computer. Niet elke les leer je in één keer. De volgende keer beter. Zo leer je weer te leven zoals jij en ik bedoeld zijn. Go with the flow.

Tjeu gaat op jacht naar het ‘numineuze’, een verschijnsel dat de theoloog Rudolf Otto in 1917 als eerste zo benoemde en in kaart bracht. Kort door de bocht is een numineuze ervaring de overweldigende ervaring dat je tegelijkertijd onbeduidend klein en mateloos groots bent. Een gevoel wat de cabaretgroep de Vliegende panters omschreven als een universeel gevoel ( zie de scène Meisjes op you tube: http://www.youtube.com/watch?v=k8kP536UfhA ).

Deze ervaring is zo belangrijk voor de mens, omdat het ons optilt uit een gevoel van nietigheid en eenzaamheid en ons, al is het maar even, laat inzien dat we deel uitmaken van iets onbenoembaar groters. Vooral kinderen, wier heldere blik nog niet zo verstoord wordt door een uitgebreide woordenschat zoals bij ons volwassenen, doen regelmatig numineuze ervaringen op. Als ze geluk hebben groeien ze op bij opvoeders die hun verhalen als authentieke getuigenissen zien van een onbenoembare werkelijkheid.

Als wij weer naar het numineuze leren luisteren dan doen we een serieuze poging om ons leven betekenis te geven en  zo een bijdrage te leveren aan een betere wereld. Wat mij zo trof is dat wanneer we ons afwenden van het numineuze  als ‘onzin, want het is niet empirisch waarneembaar’ en het numineuze ontkennen, we onze eigen kracht uit vrije wil vergooien en ons zelf reddeloos ophangen aan een uitwendige macht zoals de materie, het geld, de wetenschap en noem maar zoveel andere verslavingen op.

Om een goed idee van de inhoud van het boek te krijgen -wat leest als prachtig proza- geef ik hier een korte samenvatting:

Tjeu van de Berk gaat op zoek naar de betekenis van het numineuze. Het antwoord op de ‘waarom’ vraag ligt altijd genesteld in een paradox waar wij met ons verstand niet bij kunnen komen, omdat het onmogelijk is voor onze logica om tegenstellingen met elkaar te verenigen. Tjeu werd eens vergeleken met de theoloog Rudolf Otto die ‘dat wat onuitsprekelijk anders is’ als eerste omschreef als numineus zijnde. Dat deed hij om de contrastervaring met omnineus, wat meer onheilspellend groots betekent, uit te lichten. Het numineuze is een mysterium tremendum et fascinosum.
Eens dringt het besef van een werkelijkheid dat groter is dan je verstand kan bevatten tot je bewustzijn door. Je komt er mee in aanraking. Een gebeurtenis raakt je en je wordt er door overweldigd, omdat je weet hoe klein (als individu) en groots (als goddelijke medeschepper) je tegelijkertijd bent in het oneindige, grenzeloze, alles én niets omvattende universum. Het numineuze wordt daarom ook wel een heilig moment genoemd zonder dat de ervaring alleen ‘heiligen of verlichten’ kan overkomen. Sterker nog, als onbewust kind is je hele wereld doordrenkt met onbenoembare ervaringen, omdat je begrippenkader in je bewustzijn zich nog ontwikkelen moet en omdat je altijd voor de eerste keer ‘de vele vormen en inhouden die je verbeeldt te ervaren in de dagelijkse werkelijkheid’ in verband brengt met wat groters. Cruijff omschreef deze eerste-keer- ervaring als volgt: ‘Je gaat het pas zien als je het doorhebt.’

Symbolen zijn daarom meer hanteerbaar om de hele waarheid te hanteren dan een beperkende begrippenkader. Een begrip maakt de werkelijkheid nu eenmaal kleiner dan het is, omdat een begrip eenduidig moet zijn. Onbewuste kinderen staan daarom meer open voor sprookjes en mythen dan bewuste volwassenen die de werkelijkheid in begrippen proberen klein te maken. Onschuldige kinderen worden zelfs beschermd door deze numineuze ervaringen, die onverenigbare gevoelens verdraagzaam maakt. ‘Alles wat je als mens niet kan benoemen is’, zoals Otto dat verwoordt, ‘een geheim dat we niet met ons verstand maar juist wel met ons gevoel kunnen smaken’.

Als je als kind langzamerhand in staat bent tot het begrijpen van abstractie door de ontwikkeling van je bewustzijn dan wordt de geest gespleten en het bewustzijn verkleind. Het is heel verwarrend om gedachten te hebben die zowel gevoed worden door onbewuste gevoelens als bewust aangeleerde veronderstellingen. In het eerste hoofdstuk noemt Tjeu als belangrijkste medium van de mens: de wereld van de verbeelding. De verbeelding helpt je het zintuiglijk waargenomen beeld weer aan te vullen met de unieke ervaring van het geheel. Want wat is nu waar, de gedeelde ervaring of de unieke? Je raakt er van in de war als mens met een pas ontluikend en ontwikkelend bewustzijn. De unieke ervaring (numineus van aard) is altijd je eigen waarheid waar je van uit kunt gaan en de gedeelde is de werkelijkheid van alle dag die je met zijn allen als aannemelijk waar neemt.

Voor de rest heb ik me door Tjeu van den Berk mee laten voeren in de wereld van het numineuze. Het is een wereld die ik als heel waardevol beschouw en verloren heb toen ik op eigen benen kwam te staan. Ik herinner me nu weer hoe smaakvol het leven is wanneer je openstaat voor de verhalen van je eigen grotere en onzichtbare ik. Het ‘zijn de kleine dingen die het doen’ en wie ‘het kleine niet eert is, het grote niet weerd’ (en hoed je voor: ‘grote woorden, kleine daden!’)

In het slotbetoog geeft Guus Kuijer antwoord op de door hem eigenzinnige wijze onderzochte en gestelde vraag naar het gelukkig worden: ‘Als u zich leeg voelt: stop er wat in. Als u uzelf wilt vinden, neem een ander in u op‘. Hij meent dat er geen andere weg is naar geluk dan via inspanning, goed opletten waar je interesse en aardigheid in hebt en dat gewoon en vooral doen. Nee, ik heb daardoor niet al de clue prijsgegeven van dit boek, dat leest als een thriller. Wij volwassenen plegen allen een wrede moord op onze aangeboren aanleg voor het hebben van een eigenaardige passie en bezieling. Het geluk is ons geboorterecht!  Dat we ons moeten inspannen om dat weer in te zien en dit geluk weer op te delven uit de kronkels van ons brein, komt omdat we zelf al vroeg in onze jeugd beroofd zijn van de kans om gewoon simpelweg gelukkig te zijn. Waren de ‘schuldigen’ onze ouders niet, dan wel de school en de maatschappij waarin we opgroeien en ons het tegenovergestelde van geluk als een ‘ontbijtkoek’ voorhouden, waarnaar we leren happen. De economie moet namelijk draaiend blijven, geld moet rollen, daar kan je niet vroeg genoeg bij zijn. Alleen word je dáár nu alleen maar meer ongelukkig van. (Behalve van het kopen van dit boek bijvoorbeeld en om dat te begrijpen moet je toch echt het hele boek gelezen hebben).

Dankzij een recensie in het weekblad Intermediair heb ik dit boek gelezen. Op het internet kon ik alleen een hele goede recensie van Margo Zuidema vinden op de site van Literair Nederland. Om geen overbodige moeite te doen verwijs ik dan ook vol plezier naar dit adres: http://www.literairnederland.nl/2009/07/recensie-hoe-word-ik-gelukkig-guus-kuijer/

Vanuit mijn eigen optiek heb ik nog wel wat op te merken over dit boek. Allereerst ben ik tijdens het lezen veranderd. Na het lezen van zijn boek heb ik mijn aanleg voor inlevingsvermogen ontdekt. Aanleg is de start van het proces om gelukkig te worden. Je ontdekt je aanleg door te letten op je belangstelling en waar je lol in hebt. Waar je plezier in hebt steek je veel tijd in en al spelenderwijs leer je niet alleen alles over je stokpaardje om mensen op feesten en partijen mee te vervelen, maar ook over allerlei aanverwante zaken. Alles is altijd met alles verweven. Je kunt het zo gek niet noemen of er is wel een raakvlak met wat ook te gek is om te noemen. Ik ben dol op het raden van het gevoel achter de woorden en begrippen. Ik ben dol op verhalen uitgebeeld door middel van kunst, hoe primitief dan ook, en met name het boek. Ik ben gek op boeken lezen, aanraken, ruiken en het liefst zelf nog een goed boek schrijven ook. Ik houd zelfs van eetpapier. Ziedaar de aanwijzingen voor mijn aanleg.

Dan het vervolg van mijn aanleg om mij in te kunnen leven. Omdat ik zoveel aardigheid heb in allerlei verschillende perspectieven op het leven en de natuur, ben ik alsmaar aan het praten, luisteren, lezen, schrijven en wandelen. Deze inspanningen ontwikkelen mijn aanleg tot een talent. Een talent om mij in te leven. Dit inlevingsvermogen wordt zo op prijs gesteld, dat de betekenis die aan mij gegeven wordt overdonderend is. Iets te veel naar mijn zin om er gelukkig mee te zijn anders dan dat ik achter deze computer mijn stukjes schrijf in alle stilte. Er is dus nogal wat inspanning nodig om niet te verdrinken in de stroom van overdaad wat er op je afkomt als je ineens openstaat voor je talent na een langere tijd van schaarste, droogte, armoe en tekorten door het onopgemerkt blijven. In mijn jeugd vonden ze het nog belangrijk dat ik een goede partij aan de haak sloeg, een goede huisvrouw en moeder werd. Dan was ik nog eens iemand. Dat is goed gelukt, maar ik nog niet.

Een zelfhulpboek of een thriller? Ik houd het op beiden. Als zelfhulpboek is het als satire bedoeld op al die kant en klare recepten die in de boekhandel aangeboden worden om echt gelukkig te worden, terwijl je alleen maar deze of gene schrijver gelukkig maakt en de economie draaiende houdt. Goedbedoelde pogingen daargelaten. Ik zou dit boek serieus een ‘help jezelf’ boek genoemd hebben.

Dan als thriller. Samen met Guus Kuijer heb ik zijn speurtocht naar een antwoord met ingehouden adem op de voet gevolgd. Waar is nu al ons geluk gebleven, waarvoor we als zieltje speciaal naar de aarde zijn afgedaald? Langs donker en duistere paden (de schilderijen van Goya) via veelkleurigheid en vrolijkheid (de schilderijen naderhand van Van Gogh) belanden we uiteindelijk aan het eind van de tunnel. We weten whodonut en we weten het binnen ons weer recht te zetten. Het geluk staat op uit zijn levenloze staat.

Dit is niet mijn laatste boek wat ik van hem heb gelezen! Hij heeft nog meer geschreven in het verleden en ik verwacht nog meer van hem  in de toekomst!

Wanneer je nu wel gegrepen wordt door dit donker en wat je allemaal ongezien en onwetend kan overkomen heb je dan een aandoening of is het precies andersom?

Angstige mensen veroorzaken nogal eens overlast voor zichzelf of de samenleving. Om ze te plaatsen, omdat we niet zien door welke spoken ze achtervolgd worden, delen we ze in naar aandoening. Pleinvrees, griep, overspannen, gehandicapt, ziek, verward. Een aandoening aangemeten krijgen geeft niet altijd aanleiding tot bevrijding van angst. Integendeel. De hokjes veroordelen je tot medische zorg die vaak aan symptoombestrijding doet genoodzaakt door de strakke regelgeving om kwakzalverij te voorkomen. Erkende alternatieve zorginstellingen kunnen ook vaak niet veel, gevangen in het zweverige hoekje waar de wetenschap ze toe veroordeelt. Een kat in het nauw maakt rare sprongen en in alternatieve hoek zit er ook weer veel kaf onder het koren. De vele, goede, bescheiden hulpvaardige hulpverleners daargelaten (maar die maken vaak niet zo veel reclame over de goede resultaten die ze boeken). Mensen die bang zijn hebben hulp nodig die hun zelfhelend vermogen stimuleert. Kort gezegd: een luisterend oor en oprechte interesse.

Om een start te maken heb ik op het internet gezocht naar wat we nu onder aandoening, ziekte stoornis of afwijking verstaan. Dan volgt hier het resultaat:

Aandoening: Overkoepelend begrip, afwijking van de gezonde toestand van lichaam en geest (Wikipedia)

Afwijking: niet overeenkomstig met de norm

Stoornis volgens WHO: aanduiding van de niet (meer) aanwezige of defecte functie of specifieke structuur.

Ziek: specifiek of algemeen gevoel van gering tot zeer ernstig, lichamelijk en/of geestelijk onbehagen – vaak in combinatie met pijn (= lijden) en ziek gevoel waardoor het normale functioneren tijdelijk of langdurig (=‘chronisch’) wordt verstoord. (internet encyclopedie)

Ziekte: staat van niet welbevinden en/of  moreel oordeel, ongewenst, je kan het beter niet hebben (degene die zichzelf of iemand ziek noemt). Ziekten kunnen naast een heleboel andere manieren naar hun ontstaansmechanisme worden ingedeeld, bijvoorbeeld ‘aangeboren afwijking’. (Wikipedia)

Ik maak onderscheid tussen meer of minder angstige mensen die troost en verlichting nodig hebben afhankelijk van de aard van angst, voornamelijk genetisch of ontstaan uit herhaalde bedreigende ervaring. Ik denk niet dat er één normaal mens bestaat die niet een beetje angstig is.

Volgens mij is het ontwikkelen van een eigenschap en deze (door een ander of jezelf) herhaaldelijk veroordelen als lastig of slecht pas de echte aandoening, ziekte, stoornis of afwijking van de mens. Niet je gesteldheid zelf is de oorzaak van narigheid, maar het overdreven veroordelen ervan en het in een hokje wegstoppen met een etiket erop: levensgevaarlijk, niet aankomen! Een beetje gezonde zelfkritiek doet geen mens kwaad, maar zelfveroordeling vind ik het kind (je palet mooie eigenschappen) met het badwater weggooien.

Een mens zonder angst is pas echt gevaarlijk en bedreigend voor ons min of meer angstigen. Kijk uit voor deze echte monsters. Dan heb je zeker weten de goede aandoening te pakken.

Een wereldbeeld zijn al die rare theorietjes in ons hoofd over wat wel en niet waar of min of meer waarschijnlijk is.  Het best verbeelde idee van de werkelijkheid is gevat in een wiskundig model. Geen enkele wiskundig formule kan de werkelijkheid voorspellen! Zelfs als je het voor elkaar krijgt om de blauwdruk van de unieke mens boven water te krijgen (zoals bij identieke tweeling onderzoek), dan nog bepaalt de unieke ervaring hoeveel de mens in zijn gedrag gaat afwijken van hoe hij genetisch geprogrammeerd is. Niemand wordt uiteindelijk wie hij waarlijk is. Het is een ideaal om volledig te worden wie je bent. Slechts bereikt door verlichte mensen en dan ook maar bepaalde momenten, die ze steeds langer kunnen volhouden. We streven er bijna allemaal van nature in min of meerdere mate naar om in volledige harmonie met onze omgeving te komen. Aan een extreme minderheid is de kracht gegeven om menselijkerwijs zijn goddelijke zelf te zijn. Het grootste gedeelte van de mensheid rommelt maar wat aan in de marge.

Wij nemen allemaal de wereld waar vanuit wie je bent en wat je beweegt. De oplossing en verlichting van de druk van de menselijke beperktheid ligt wel in het wijzigen van het perspectief op je omgeving en dat is het rare. Beseffen dat de oorzaak in je onveranderlijke zelf ligt en dat het enige wat er je aan kunt doen is vlot trekken in je omgeving wat je verkeerd gezien hebt. Het weer goed maken, noem ik dat, als compensatie van het vaststellen dat er iets mis is en door ‘wiens schuld’.

Als wie je bent nu eens niet past bij je biotoop? Dat is onmogelijk. Dan sterft de soort uit. Dat hebben we gezien bij de dinosaurus bijvoorbeeld. Je kan wel waarnemen dat je karakter niet strookt met de heersende cultuur in de omgeving. De maatschappij en de groep waar je ingebed bent bepaalt wat wenselijk en niet wenselijk gedrag is. Is er een culturele botsing dan delft het afwijkende individu het onderspit. Dan is de omgeving een bedreiging voor je gezondheid. Het weten en geweten (wat er nodig is om te doen en laten om bij de groep te horen) dat je ‘blauwdruk’ niet goed genoeg en ongewenst is, is van binnenuit, want instinctief, levensbedreigend in afhankelijke relaties en zeer pijnlijk als volwassene. Instinctief, want in de prehistorie betekende uitstoting uit de groep een zekere dood. Nu loop je de kans om doodziek te worden.
De mensenwereld is te groot voor één persoon alleen om te veranderen. Met een groep maak je een kans om de omgeving naar je hand te zetten. Als minderheidsgroepering kan je alleen jezelf verbeteren en daardoor je leefwereld.